De namen veranderen, het patroon niet

Door Left Unsaid — Mei 2026

Op 14 april 2026 opende de 19-jarige Ömer Ket het vuur op de Ahmet Koyuncu vakschool in Siverek (Şanlıurfa, Turkije), verwondde zestien mensen en pleegde daarna zelfmoord. Een dag later, op 15 april, schoot de 14-jarige İsa Aras Mersinli op de Ayser Çalık-school in Onikişubat (Kahramanmaraş) tien mensen dood — onder wie acht kinderen en een leraar — en raakten twaalf anderen gewond. Het werd de dodelijkste schoolschietpartij in de Turkse geschiedenis (CNN, 2026; Wikipedia, 2026). Schoolschietpartijen zijn in Turkije historisch zeldzaam, mede door strenge wapenwetgeving, en twee aanslagen in twee dagen vormden geen toevalsreeks maar een patroon dat zich digitaal liet aflezen: een Telegram-groep met de naam C31K, met circa honderdduizend leden, prees de aanslagen, verspreidde fictieve datums en locaties voor nieuwe aanvallen om paniek te zaaien, en was bij de Turkse politie eerder al in beeld in verband met de moorden op Ayşenur Halil en İkbal Uzuner (Wikipedia, 2026). De groep werd op 16 april offline gehaald en een van de oprichters werd de dag daarna gearresteerd. Binnen 72 uur na de eerste schietpartij hadden Turkse autoriteiten 411 personen aangehouden en 1.866 URL's geblokkeerd voor het misleiden van het publiek en het ondermijnen van de openbare orde (Balkan Insight, 2026).

Een week later, in Nederland, verscheen op 23 april 2026 het AIVD-jaarverslag 2025, met daarin de erkenning van een nieuwe categorie nihilistisch gewelddadig extremisme — een fenomeen waarbij online netwerken jongeren aansporen tot ontwrichtend geweld zonder duidelijke ideologische lijn (AIVD, 2026). Parallel daaraan kwam uit onderzoek van HCSS in samenwerking met de Capitol Terrorists Exposers naar voren dat ongeveer zeventig Nederlandse jongeren — velen minderjarig — actief zijn in het 764/COM-netwerk, waar dierenmishandeling, kindermisbruik en aanzetting tot suïcide samenkomen met neonazi-iconografie (HCSS/CTE; Cops in Cyberspace, 2026). Het rapport haalde kort het nieuws en verdween daarna uit de discussie.

En in Loosdrecht liep eind april 2026 al ruim tien avonden de spanning op rond een geplande noodopvang voor zeventig asielzoekers, met op Koningsdag (27 april) zware vernielingen aan het gemeentehuis aan de Rading door een groep relschoppers met stoeptegels en een verkeersbord (Hart van Nederland, 2026; RD, 2026). Op donderdagavond 30 april verscheen Lidewij de Vos van Forum voor Democratie ter plaatse om haar steun te betuigen aan de groepen die zich, mede via Defend Netherlands en lokale Defend-aftakkingen, tegen de komst van het AZC verzetten. Defend Netherlands is geen lokale jongerenclub. Onderzoek van Pointer (KRO-NCRV) en de stichting Justice for Prosperity van oud-AIVD-officier Jelle Postma identificeerde in maart 2026 ten minste 35 lokale Defend-groepen in Nederland, voornamelijk voortgekomen uit voetbalhooliganscenes rond Den Haag en Den Bosch, met racistische content en bedekte oproepen tot geweld in de interne communicatie (NOS, 2026). Defend Netherlands — recent rebrand tot Defend United — heeft volgens dit onderzoek een operationele kern van vijftig à zestig mensen die door het hele land naar anti-azc-demonstraties reizen, met als expliciet uitgesproken strategie kleine demonstraties bij gemeentehuizen waar daadwerkelijk besluiten worden genomen. De organisatie staat in een breder ecosysteem dat in Nederland is opgebouwd rond Forum voor Democratie, met ideologische verwantschappen en zichtbare netwerkverwijzingen naar Curtis Yarvin (die Baudet via X actief volgt en op momenten retweet, net als Andreessen en de bredere Thiel-omgeving dat doen), naar Alexander Dugin (die Baudet ontving in een Twitter Space op 5 juli 2023) en naar het accelerationistische denken dat in de Verenigde Staten via Peter Thiel en Nick Land politiek invloedrijk is geworden. Een Kamerlid dat zich bij een Defend-mobilisatie laat zien, betuigt daarmee niet zomaar steun aan een lokale uitwas; zij verleent daarmee openlijke politieke legitimatie aan een mobilisatie die door onderzoekers in verband wordt gebracht met een breder extreemrechts netwerk.

Drie verhalen, drie weken, drie landen — niet omdat al deze fenomenen identiek zijn, maar omdat ze laten zien hoe dreigingsbeelden politiek verschillend worden vertaald. In Turkije werd binnen drie dagen een hele veiligheidsmachine in werking gezet: arrestaties, URL-blokkades, een DEM-parlementariërszoon ondervraagd, een Telegram-groep ontmanteld, een nationale werkstaking van leraren. De reactie was massaal én tegelijk uitermate gunstig voor het zittende regime, dat in dezelfde beweging social media en oppositiefiguren onder strakker toezicht kon plaatsen. De HCSS- en AIVD-bevindingen over zeventig 764-jongeren en honderden accelerationisten in Nederland bleven beperkt tot rapporten die het nieuws kort haalden en daarna verdwenen. De Loosdrechtse rellen werden door politici grotendeels behandeld als lokaal openbare-ordevraagstuk, of werden gebruikt om politiek eigenbelang door te drukken, niet als symptoom van een transnationaal extreemrechts ecosysteem dat al decennialang structureel werkt.

Dit verschil is niet nieuw. Het is precies hetzelfde verschil dat in 1993, in 2000 en in 2011 de publieke discussie over rechts-extremistisch geweld in Europa heeft bepaald, en het wijst op een patroon dat over zestig jaar consistent in dezelfde richting werkt. Dit essay laat zien waarom dit patroon zich herhaalt, hoe staatsdiensten en informantenstructuren erin verweven zijn, en waarom de hedendaagse Nederlandse situatie historisch eerder voorspelbaar dan uitzonderlijk is. Daarvoor zijn vier casussen nodig, in vier landen en over zes decennia: Column 88 in het Verenigd Koninkrijk van de jaren zeventig, Combat 18 in de jaren negentig, de Nationalsozialistische Untergrund in Duitsland tussen 1998 en 2011, en Joshua Caleb Sutter in de Verenigde Staten van 2003 tot heden. Door alle vier loopt één figuur, David Myatt, als spoor heen — niet als de enige verklaring, maar als de naam die telkens opduikt op de plekken waar ideologie, geweld en infiltratie elkaar raken.

Wie deze begrippen niet kent: een korte wegwijzer

Voordat we de cases ingaan, drie kernbegrippen die in dit stuk telkens terugkomen. 764 en COM zijn online netwerken die via Telegram, Discord en Roblox jongeren — vaak minderjarigen — aansporen tot zelfbeschadiging, dierenmishandeling, kindermisbruik en aanzetting tot suïcide. Ze opereren onder een esthetiek van neonazi-iconografie en satanistische symboliek. Accelerationisme is het politieke denken dat de val van de bestaande orde wil versnellen door chaos en geweld in te zetten — niet om hervorming, maar om instorting waaruit een nieuwe orde zou voortkomen. De Order of Nine Angles (O9A) is een Britse satanistisch-neonazistische orde, vermoedelijk in 1973 opgericht onder pseudoniem, waarvan het ideologische corpus tot vandaag de basis levert voor zowel accelerationistische cellen als 764. Wie deze drie begrippen naast elkaar legt, ziet geen losse fenomenen, maar overlappende generaties van hetzelfde radicaliseringsmilieu.

Daarnaast komen in dit stuk een aantal afkortingen terug die niet bij iedere lezer vanzelfsprekend zijn. AIVD is de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst van Nederland. BfV is het Bundesamt für Verfassungsschutz, de Duitse binnenlandse veiligheidsdienst. Een V-Persoon (Vertrauensperson) is een informant van de Verfassungsschutz. NSU staat voor Nationalsozialistische Untergrund, een Duitse neonazi-cel die tussen 2000 en 2007 tien moorden pleegde. CTER is de afdeling Contraterrorisme, Extremisme en Radicalisering van de Nederlandse politie. FvD is Forum voor Democratie. PGNL is de Palestijnse Gemeenschap in Nederland. Daarmee kan elke lezer mee, ongeacht voorkennis.

Column 88: Gladio en het paramilitair precedent uit de jaren zeventig

Voordat Combat 18 in 1992 als knokploeg van de British National Party werd opgericht, draaide in het Verenigd Koninkrijk al ruim twee decennia een paramilitaire neonazi-formatie waarvan de operationele structuur een directe blauwdruk leverde voor wat daarna kwam. Column 88 nam haar naam — de achtste letter dubbel, HH, voor 'Heil Hitler' — over van een Oostenrijkse ondergrondse groep die in 1934 was opgezet nadat de Oostenrijkse regering de NSDAP had verboden, en de groep ging volgens Gerry Gable terug op een geheim Brits naoorlogs nazi-netwerk waarin Colin Jordan op zijn negentiende werd ingezworen (Thurlow, 1987; Gable, 1991). Open activiteit begon pas in 1970, toen Column 88 elementen van de National Socialist Group overnam, een paramilitaire splintergroep verbonden aan de British Movement (Barberis, McHugh & Tyldesley, 2000). De militair commandant was majoor Ian Souter Clarence, een voormalig Special Forces-officier en oud-Black Watch-veteraan over wie MI5 al sinds 1946 dossiers had over wapenopslag, en de overall leider was Leslie Eric Lutz Vaughan, een veteraan van de British National Party (1960) en haar paramilitaire vleugel Spearhead (Macklin, 2007; Hill & Bell, 1988).

Wat Column 88 in deze analyse plaatst, en wat haar van een geïsoleerde extreemrechtse subcultuur onderscheidt, is haar gedocumenteerde verwevenheid met de NAVO-stay-behind-structuur die internationaal bekend is geworden onder de naam Gladio. Twee academische bronnen stellen deze connectie expliciet vast: Cheles schrijft in 1995 dat Column 88 verbonden was aan de Gladio-netwerken die na de Tweede Wereldoorlog met steun van de Amerikaanse CIA werden opgezet als anti-communistische verzetsorganen, en Durham documenteert in 1998 dat Souter Clarence Column 88 in de jaren zestig hielp opzetten als de Britse sectie van Gladio (Cheles, 1995; Durham, 1998). Peter R. de Vries wijdde in zijn SBS6-misdaadprogramma op 22 april 2007 een uitzending aan de Nederlandse tak van datzelfde stay-behind-netwerk, met onderzoek naar wapenopslagplaatsen, mogelijke betrokken personen en de gebrekkige overheidstransparantie over die periode. Het is structureel hetzelfde patroon dat in Italië onder de noemer strategia della tensione tot bomaanslagen op Piazza Fontana (1969), Piazza della Loggia (1974) en het Bologna-station (1980) heeft geleid: staat-aangeraakte paramilitaire infrastructuur waarbij de scheiding tussen inlichtingenwerk en terreur in de praktijk niet werd gehandhaafd.

Column 88 onderhield haar trainingskampen onder Souter Clarence — onder andere één in november 1975 in samenwerking met de League of St George waarover Searchlight berichtte — en kwam in 1975 voor het eerst publiek in beeld toen de Western Daily Press meldde dat Column 88-leden in Savernake Forest met elementen van het Territorial Army oefenden, een onthulling die tot Kamervragen leidde (Hill & Bell, 1988; Wilkinson, 1983). De groep voerde in de jaren zeventig bomaanslagen uit op de Socialist Workers Party, de Anti-Nazi League en de pacifistische Housmans bookshop in Londen, claimde brandstichtingen op Joodse ondernemingen, en infiltreerde de Army Cadet Force (Barberis, McHugh & Tyldesley, 2000; Wilkinson, 1983).

Voor de hedendaagse analyse is bovendien wezenlijk wie tot de leidende kring van Column 88 behoorde. Naast Souter Clarence en Vaughan worden in drie afzonderlijke academische bronnen — Goodrick-Clarke (2001), Kaplan (2000) en Michael (2006) — Joe Short en David Myatt als leidende leden genoemd. Die laatste naam, David Myatt, komt in dit stuk nog drie keer terug — bij Combat 18, bij Sutter, en bij het 764-netwerk — en is daarmee de figuur die de zestig jaar overspant die dit essay reconstrueert. Myatt is door academische onderzoekers van de Order of Nine Angles, onder wie Goodrick-Clarke, Senholt en Monette, breed geïdentificeerd als de waarschijnlijke pseudonieme grand master 'Anton Long' die het O9A-corpus vanaf 1973 schreef, en hij stelde in 1980 het pamflet A Practical Guide to Aryan Revolution op, waarvan de lone-wolf doctrine direct herkenbaar is in de bomcampagne van David Copeland in Londen in april 1999 (Goodrick-Clarke, 2001). Daarmee loopt door één persoon een rechtstreekse lijn van het Britse Gladio-aangeraakte paramilitaire milieu van de jaren zeventig naar het O9A-corpus dat dertig jaar later via Joshua Caleb Sutter en Martinet Press de ideologische infrastructuur van Atomwaffen Division en het 764-netwerk zou voeden.

In 1983 kwam Column 88 opnieuw in het nieuws toen werd gemeld dat Souter Clarence drie Duitse neonazi-terroristen — Odfried Hepp, Ulrich Tillmann en Walter Kexel, alle drie gezocht voor bomaanslagen op Amerikaanse legerbases in Duitsland — in safe houses had ondergebracht (Macklin, 2007). Dat een Britse Gladio-figuur drie mannen verstopte die juist NAVO-doelen hadden aangevallen, illustreert hoe verstrengeld die circuits in de praktijk waren, en laat zien dat de vraag naar staat-paramilitair-overlap niet pas met Combat 18 of NSU begint, maar al in een infrastructuur die de NAVO zelf had helpen opzetten.

Combat 18: het precedent uit de jaren negentig

Combat 18 werd begin 1992 opgericht als knokploeg voor de British National Party. De '18' verwijst naar de eerste en achtste letter van het alfabet — A en H, voor Adolf Hitler — en de oprichters waren onder anderen Charlie Sargent en de Amerikaan Harold Covington (Encyclopedia.com, n.d.; Wikipedia, 2026a). Combat 18 publiceerde vanaf 1992 het tijdschrift Redwatch, met namen, foto's en adressen van politieke tegenstanders, en groeide binnen enkele jaren uit van Britse stewards-club tot internationaal neonazi-netwerk met cellen in Duitsland, Zweden, Tsjechië en daarna wereldwijd (Wikipedia, 2026a). De groep stond direct in verbinding met Blood & Honour, het neonazi-muzieknetwerk dat Ian Stuart Donaldson van Skrewdriver had opgezet, en met Loyalist paramilitairen in Noord-Ierland, met name de Ulster Defence Association (Bell, 2023). En David Myatt — dezelfde figuur die in de Column 88-context al opduikt — wordt door The Observer omschreven als de ideologische zwaargewicht achter Combat 18, en was rond dezelfde tijd oprichter van de National Socialist Movement, waarvan David Copeland (de London nail bomber) lid was.

Wat Combat 18 voor de hedendaagse analyse zo bruikbaar maakt, is wat in 1997-1998 tijdens en na de moordzaak rond Chris Castle publiek werd. In februari 1997 werd Castle, een tussenpersoon in de groeiende interne ruzie tussen Sargent en zijn rivaal Will 'Wilf the Beast' Browning, in een caravan in Essex doodgestoken door Martin Cross op aanstichten van Sargent (Statewatch, 1998). Sargent en Cross werden in januari 1998 veroordeeld tot levenslange gevangenisstraf. Het was tijdens de aanloop naar dat proces, in een ITV-uitzending van World in Action, dat Searchlight-onderzoekers en oud-leden van Combat 18 publiek maakten dat Sargent zelf voor Special Branch werkte en informatie verschafte over de UDA, en dat de autoriteiten Combat 18 hadden laten doorlopen met haar campagne van brandstichting en terreuraanvallen, namelijk omdat Sargent operationeel waardevol was als bron (Bell, 2023). Bewijs voor de directe informanten-status van Sargent is door verschillende analisten als alleged maar nooit definitief vastgesteld behandeld (Encyclopedia.com, n.d.), waardoor het in een Schotse 'not proven' verdict zou vallen.

Wat wel definitief is vastgesteld, is dat Darren Wells — Brownings rechterhand en mede-auteur van het belangrijkste C18-pamflet — in 2002 publiek bekend heeft gemaakt dat hij sinds eind jaren negentig informant was voor zowel Searchlight als Special Branch (Notes from the Borderland, n.d.; Bell, 2023). Daarmee staat onomstotelijk vast dat de Britse staat informanten op centrale posities had binnen de leidinggevende kring van Combat 18, juist op het moment dat Combat 18 onder Browning de Deense brievenbomcampagne uitvoerde, een journalist plande te vermoorden — waarvan het bewijs in 1995 door politie was aangetroffen, maar volgens Andy Bell zich de politie kennelijk niet realiseerde wat ze hadden, "either didn't realise what they had, or paid it no attention at all" (Bell, 2023) — en internationaal uitbouwde naar Duitsland en de VS. De vraag die door verschillende auteurs is gesteld — Lowles (2001) in White Riot en Ryan (2004) in Homeland — gaat namelijk niet of er staatsbetrokkenheid was, maar hoe ver die ging.

Combat 18 staat na drie decennia bekend als verboden in Canada (2019), als verboden in Duitsland (2020), en als historische voorouder van vrijwel alle hedendaagse neonazi-cellen waarvan het Combat 18-stewardingmodel — paramilitaire bescherming van politieke partijen, gekoppeld aan terreurcellen, gekoppeld aan muziekinkomsten, gekoppeld aan transnationale netwerken — de blauwdruk leverde. De moord op de Duitse politicus Walter Lübcke door een rechts-extremist in 2019 werd door Combat 18-Duitsland in de breedste zin als ideologisch aanverwant beschouwd, en de groep werd kort daarna verboden (Wikipedia, 2026a). De infrastructuur die in 1992 werd opgezet om BNP-bijeenkomsten te beveiligen, is dus zeven jaar lang een terreurnetwerk geweest waarvan de leiding gedeeltelijk bestond uit informanten van de Britse staat, en is daarna onder andere namen voortgezet zonder dat haar ideologische continuïteit is gebroken — een continuïteit waarvan Myatts O9A-corpus en zijn National Socialist Movement een van de dragende lagen vormden.

NSU: tien moorden en vernietigde dossiers

In Duitsland speelde tussen 1998 en 2011 een veel ernstiger casus, en juist die casus laat zien dat de Combat 18-paradox geen Britse uitzondering was maar de structurele norm. De Nationalsozialistische Untergrund — Uwe Mundlos, Uwe Böhnhardt en Beate Zschäpe, ondergedoken sinds een politie-inval in januari 1998 in Jena — pleegde tussen 2000 en 2007 in totaal tien moorden, drie bomaanslagen en vijftien overvallen (Mediendienst Integration, 2026). Negen van de slachtoffers waren migranten, voornamelijk Turkse en Griekse kleinondernemers, en de tiende was de Duitse politieagente Michèle Kiesewetter, vermoord in Heilbronn in 2007 (Mediendienst Integration, 2026; Human Rights First, 2018). De moorden werden door Duitse politie en pers tot 2011 als "Döner-Morde" geframed — alsof het Turkse onderwereld-afrekeningen waren — terwijl de werkelijke daders een ondergedoken neonazi-cel waren met tussen de honderd en tweehonderd Unterstützer uit de bredere rechts-extremistische scene (Mediendienst Integration, 2026).

Wat de NSU-affaire tot een van de grootste naoorlogse veiligheidsdienst-schandalen van Duitsland heeft gemaakt, is wat tijdens de daaropvolgende parlementaire onderzoekscommissies en het strafproces tegen Zschäpe (München, 2013-2018) bovendrijft. Het Bundesamt für Verfassungsschutz (BfV) had vanaf het midden van de jaren negentig informanten — V-Personen — in directe nabijheid van de NSU-cel en het bredere netwerk van Unterstützer (Human Rights First, 2018). Andreas Temme, V-Persoon van de Hessische Verfassungsschutz, was op 6 april 2006 fysiek aanwezig in het internetcafé van Halit Yozgat in Kassel op het moment dat Yozgat door de NSU werd doodgeschoten (Human Rights First, 2018). Tino Brandt, V-Persoon tot 2001 voor de Thüringer Verfassungsschutz, ontving over de jaren ongeveer 200.000 D-Mark aan informantenvergoeding waarvan een deel volgens zijn eigen latere verklaringen werd doorgesluisd naar de NSU-Unterstützerstructuur (Human Rights First, 2018).

Carsten Szczepanski — V-Mann codenaam 'Piatto' — was een tot acht jaar veroordeelde geweldsdader die tijdens zijn gevangenschap door de Brandenburgse Verfassungsschutz als informant werd geworven, vroegtijdig vrijkwam, vanuit detentie het rechts-extremistische tijdschrift United Skins kon distribueren, en als Funktionär in de NPD werd ingeschoven (Bundestag, 2017). Szczepanski leverde informatie die werd gebruikt bij het verbieden van Blood & Honour Duitsland — de groep waaraan hij zelf actief had bijgedragen, en waarbinnen ook Unterstützer van de NSU werden vermoed (Bundestag, 2017). Op de vraag van de NSU-onderzoekscommissie of het werven van een veroordeelde geweldsdader als V-Mann niet over een rode lijn ging, antwoordde Brandenburger Verfassungsschutz-vertegenwoordiger Milbradt dat Szczepanski zich vanuit detentie zelf als bron had aangeboden — een stelling die voor de commissie weinig geruststellend was (Bundestag, 2017).

Op 4 november 2011, kort na het zelfmoordeinde van Mundlos en Böhnhardt na een mislukte bankoverval in Eisenach, en op 8 november 2011 toen Zschäpe zich aangaf, werden bij het BfV onmiddellijk dossiers vernietigd. Axel Minrath, codenaam 'Lothar Lingen', liet op 12 november 2011 — dezelfde dag dat de NSU-bekentenisvideo's openbaar werden — bestanden over NSU-informanten versnipperen (Bundestag, 2017; Mediendienst Integration, 2026). Het BKA had op dat moment formeel verzocht om alle relevante NSU-gerelateerde informatie. BfV-president Heinz Fromm trad op 2 juli 2012 af onder druk van deze onthullingen (Bundestag, 2017). Verschillende parlementaire onderzoekscommissies — in de Bundestag en in de deelstaten Thüringen, Saksen, Beieren, Baden-Württemberg, Hessen en Noordrijn-Westfalen — hebben sindsdien geprobeerd te reconstrueren wat Duitse veiligheidsdiensten precies wisten en wat ze actief hebben afgedekt (Mediendienst Integration, 2026).

De Duitse historicus Hajo Funke en politicoloog Steffen Kailitz hebben publiek betoogd dat de NSU vrijwel zeker meer dan drie kerndaders kende, met lokale Mittäter waarop nooit serieus is gerechercheerd (Funke, in Mediendienst Integration, 2026). De nabestaanden van de slachtoffers, jarenlang zelf als verdachten behandeld door politie die rassenmotieven categorisch ontkende, hebben in 2015 bij de VN-commissie voor de uitbanning van rassendiscriminatie geklaagd over institutioneel racisme in het Duitse politie- en inlichtingenapparaat (Human Rights First, 2018). Tien moorden, dertien jaar onontdekt, een patroon dat door eigen diensten op zijn minst gedeeltelijk werd gefaciliteerd — dit is het duidelijkste bewijs van waar de Combat 18-paradox toe kan leiden als ze structureel niet wordt doorbroken.

Sutter: de hedendaagse spiegel in de Verenigde Staten

In de Verenigde Staten loopt sinds 2003 een vergelijkbare casus die pas in 2021 publiek werd. Joshua Caleb Sutter werd in 2003 veroordeeld voor het bezit van een vuurwapen met uitgewist serienummer en een ongeregistreerde geluiddemper, en werd vanuit zijn gevangenschap door de FBI als informant geworven (Lamoureux, 2021; Winston, 2022). Volgens court documents in de zaak tegen Atomwaffen-leider Kaleb Cole, die Vice-journalist Mack Lamoureux in augustus 2021 als eerste publiek maakte, ontving Sutter tussen 2003 en 2021 ruim $140.000 voor zijn werk als confidential informant, waarvan $78.133 specifiek voor zijn werk binnen Atomwaffen Division tussen februari 2018 en 2021 (Lamoureux, 2021).

Wat de Sutter-zaak van bijzonder belang maakt, is dat Sutter gedurende deze periode niet enkel informant was, maar tegelijk de meest invloedrijke proselytizer van de Order of Nine Angles in de Verenigde Staten. Door zijn uitgeverij Martinet Press, opgericht in 2014, publiceerde Sutter onder andere Liber 333, Iron Gates en Bluebird — boeken die door Atomwaffen Division als verplichte literatuur werden gehanteerd en waarin moord, marteling, verkrachting en kindermisbruik als satanistische initiatie-praktijken worden voorgesteld (Winston, 2022; Lamoureux, 2021). Sutter richtte met zijn vrouw Jillian Scott Hoy de Tempel ov Blood op, een nexion van de O9A, die vanaf 2017 onder leiding van John Cameron Denton de Atomwaffen Division ideologisch overnam en haar in een sterker satanistisch-accelerationistische richting stuurde (Winston, 2022). Hoy was niet bijfiguur maar mede-leider van Tempel ov Blood en director van Martinet Press; in interne ToB-correspondentie die journalist Nate Thayer naar buiten bracht voerden Sutter en Hoy de titels "Master of the Tempel" en "Blood-Mistress", en Hoy gebruikte jarenlang de naam van Savitri Devi als Facebook-pseudoniem (Middlebury Institute/CTEC, 2024).

Hier komt David Myatt voor de derde keer in dit verhaal terug, en deze keer als directe lijn naar het hedendaagse 764-netwerk. Sutter, onder het pseudoniem Wulfran Hall, interviewde Myatt al in 2005 in Fenrir, een O9A-publicatie. Het corpus dat Myatt vanaf 1973 onder de naam Anton Long had geschreven — met insight roles, transgressie als initiatie en geweld als spirituele praxis — werd door Sutter en Hoy via Martinet Press in de Verenigde Staten als militante accelerationistische literatuur in omloop gebracht. Volgens journalist Nate Thayer hadden ten minste negen leden van de aan Sutter verbonden Tempel ov Blood sleutelposities binnen Atomwaffen Division, dezelfde groep waarvoor Sutter de FBI informeerde (Thayer/NK News, 2013; Winston, 2022). Atomwaffen-leden zijn in de Verenigde Staten sindsdien veroordeeld voor moord, conspiracy om journalisten te intimideren, en planning van aanslagen op infrastructuur. In Italië werd in 2020 de Amerikaanse soldaat Ethan Melzer, een O9A-adept en lid van de Sutter-adjacent Rapewaffen-cel, gearresteerd voor de planning van een aanslag op zijn eigen 173rd Airborne Brigade tijdens deployment in Turkije (Winston, 2022).

De O9A-ideologie heeft vanaf 2021 een directe brug geslagen naar het 764-netwerk, dat door de Amerikaanse FBI als nihilistisch gewelddadig extremisme wordt geclassificeerd en door de Nederlandse politie-CTER-afdeling als nihilistisch accelerationisme (Veiligheidsalliantie, 2025). De Wikipedia-pagina over O9A stelt dat haar visuele esthetiek "widely adopted within the 764 network that emerged from the United States in 2021" werd, en Wired-journalist Ali Winston schreef in 2022 dat O9A "ever-present in the most violent corners of the contemporary far right" is geworden (Wikipedia, 2026e; Winston, 2022). Dat netwerk, waarvan de Nederlandse autoriteiten nu ongeveer zeventig jonge — vaak minderjarige — aanhangers in onderzoek hebben, is in directe ideologische lijn voortgekomen uit publicaties van iemand die op de loonlijst van de FBI stond, gebaseerd op een corpus dat door de Britse Column 88-figuur Myatt in de jaren zeventig was opgezet.

De Pine Hall Brick-anomalie

Bij Sutter doet zich een vastgoedkwestie voor die de informanten-paradox een extra dimensie geeft. Op 7 februari 2003 — vijf dagen vóór Sutters arrestatie — verkocht de familie Strunk een woning in Lexington County, South Carolina, aan Pine Hall Brick Co. uit Winston-Salem, North Carolina, voor 80.000 dollar. Op 31 juli 2003 verkocht Pine Hall Brick datzelfde pand door aan David T. en Laura Darlene Sutter — Joshuas ouders — voor 5.000 dollar. Een verschil van 75.000 dollar, in een transactie tussen twee partijen die verder geen aanwijsbare zakelijke relatie met Lexington County hadden. Pine Hall Brick had geen enkele andere transactie in Lexington County voor of na deze. De akte werd in februari 2004 nog gecorrigeerd, en daarnaast loopt er een Wells Fargo-hypotheek op het terrein. Dat zijn geen gewone vastgoedbewegingen.

Wat dat terrein vervolgens werd, is langs verschillende bronlagen gedocumenteerd. Journalist Nate Thayer documenteerde al in 2013 voor NK News dat het Sherwood Drive-terrein fungeerde als hoofdkwartier van de Rural People's Party (RPP) en de Songun Politics Study Group USA — Sutters pro-Noord-Koreaanse organisaties uit die periode — en publiceerde foto's van de mobile home op het terrein, compleet met Noord-Koreaanse vlag en Kim-portretten (Thayer/NK News, 2013). In datzelfde stuk verklaarde Kevin Walsh, een betrokkene uit het pro-Noord-Koreaanse netwerk, dat hij vermoedde dat de Rural People's Party door de FBI werd gerund. Latere samenvattingen van de Sutter-casus gaan nog een stap verder: de Wikipedia-pagina over Joshua Caleb Sutter stelt onder verwijzing naar onder meer Zenn (2023) dat de FBI Sutters family home gebruikte als onderdeel van een operatie tegen pro-Noord-Koreaanse Amerikanen, en Wired-journalist Ali Winston bevestigt dat Tempel ov Blood, Rural People's Party en New Bihar Mandir "based at or near" Sutters terrein in South Carolina waren (Wikipedia, 2026d; Winston, 2022).

In combinatie maakt dat de Pine Hall Brick-transactie journalistiek uiterst relevant. De akte zelf is hard documenteerbaar primair-bron-materiaal: namen, datums, bedragen, het ontbreken van andere transacties van Pine Hall Brick in dat county, de gecorrigeerde akte uit 2004. De functie van het terrein als operationeel hoofdkwartier van Sutters RPP/Songun-organisaties is sinds 2013 publiek door Thayer gedocumenteerd. De claim dat de FBI het terrein gebruikte voor een eigen operatie is bron-afhankelijk en gelaagd: een betrokkene-vermoeden uit 2013, en latere samenvattingen die explicieter zijn. Wat zich aftekent is geen sluitend dossier maar een goed onderbouwde anomalie met meerdere bronlagen, in dezelfde periode waarin Sutter al door de FBI werd gemonitord en kort daarna als betaalde informant ging functioneren. Op welk punt houdt infiltratie op en begint infrastructuur? In een vastgoedtransactie waarvan de financiële logica publiek niet verklaard is, in een mobile home die zowel Songun-hoofdkwartier als — volgens betrokkenen en latere bronnen — staatsoperatie was, en in een nexion die nooit is ontmanteld, is dat punt niet meer aan te wijzen.

Toen Sutter's informanten-status in augustus 2021 publiek werd via de motie van defensie in de zaak-Cole, hield de FBI zich op de vlakte. De Order of Nine Angles bleef bestaan, Sutter zelf publiceert nog steeds via Substack en Martinet Press is nog steeds actief. De Tempel ov Blood is niet ontmanteld. Atomwaffen heeft zich onder de naam National Socialist Order voortgezet, met Sutter er op enige niveau bij betrokken (Winston, 2022). De juridische verstoring die Sutter's informantenwerk theoretisch zou hebben moeten brengen, is in de praktijk omgeslagen in een netwerk-versteviging — namelijk omdat de FBI bij het inzetten van Sutter de ideologische infrastructuur die hij opbouwde noodzakelijk in stand moest houden om zijn dekking niet te verliezen.

Het Nederlandse patroon: documentatie zonder politieke vertaling

In Nederland zijn al deze structurele dynamieken aanwezig, en de AIVD documenteert ze systematisch en met cijfers. Het jaarverslag 2025 noemt accelerationisme uitdrukkelijk als de grootste en meest dominante inspiratiebron voor rechts-terroristisch geweld, met enkele honderden aanhangers in Nederland (AIVD, 2026). De dienst introduceert in dit jaarverslag de nieuwe categorie nihilistisch gewelddadig extremisme. Daarnaast kwam uit onderzoek van HCSS in samenwerking met de Capitol Terrorists Exposers naar voren dat ongeveer zeventig Nederlandse jongeren — velen minderjarig — actief zijn in het 764/COM-netwerk, waar via Telegram, Discord en Roblox aanzetting tot zelfbeschadiging, dierenmishandeling, suïcide en dodelijk geweld plaatsvindt (HCSS/CTE; Cops in Cyberspace, 2026). De AIVD signaleert dat antisemitisme dominant is binnen rechts-terroristische groepen en dat zes van de elf in 2025 aangehouden personen voor concrete geweldsplannen jonger dan 24 jaar waren (AIVD, 2026).

Politiekundige Jelle van Buuren van het Institute of Security and Global Affairs aan de Universiteit Leiden heeft in juni 2025 in De Groene Amsterdammer de O9A-brug expliciet gedocumenteerd: onder invloed van O9A namen accelerationistische groeperingen als Atomwaffen Division, Feuerkrieg Division en Rapewaffen Division satanisme, pedofilie, verkrachting en moord op in hun repertoire, waardoor het nihilistische 764-milieu een aantrekkelijke rekruteringsvijver is geworden voor accelerationistische groepen uit het hardere rechts-extremistische milieu (Van Buuren, 2025). In het 764-netwerk circuleren documenten van O9A en andere satanistische groeperingen, en de ideologische lijn loopt direct terug naar Sutter's Martinet Press-publicaties — en daarvóór naar Myatts Britse corpus uit de jaren zeventig (Van Buuren, 2025; Veiligheidsalliantie, 2025).

Tegelijkertijd hebben Pointer (KRO-NCRV) en de stichting Justice for Prosperity van oud-AIVD-officier Jelle Postma in maart 2026 ten minste 35 lokale Defend-groepen in Nederland geïdentificeerd, voornamelijk voortgekomen uit voetbalhooliganscenes rond Den Haag en Den Bosch (NOS, 2026). Defend Netherlands — recent rebrand tot Defend United — heeft een operationele kern van vijftig à zestig mensen die door het hele land naar anti-azc-demonstraties reizen, met als expliciet uitgesproken strategie kleine demonstraties bij gemeentehuizen waar daadwerkelijk besluiten worden genomen, omdat een tiental schreeuwende mensen daar meer impact heeft dan honderden op een leeg Malieveld (NOS, 2026). De Loosdrechtse rellen rond eind april 2026 — meerdere avonden ME-inzet, een gewonde agent, vuurwerk en blikjes naar agenten, vernielingen aan het gemeentehuis op Koningsdag — vielen in deze strategie, en op 30 april sloot Lidewij de Vos, fractievoorzitter van FvD, zich publiekelijk aan bij het protest aldaar onder de framing vreedzaam verzet (Hart van Nederland, 2026).

OneWorld documenteerde eind april 2026 dat draagvlak voor asielopvang relatief groot is en dat vijftig à zestig actieve Defend-aanhangers disproportioneel veel media-aandacht genereren, waardoor het beeld ontstaat dat verzet tegen asielopvang breed gedragen is — terwijl het tegendeel waar is (OneWorld, 2026). Onderzoeker Remco van antifascistisch onderzoekscollectief Kafka, dat al sinds eind jaren tachtig rechts-extremisme documenteert, schat de actieve harde kern op deze vijftig à zestig mensen die structureel reizen (OneWorld, 2026).

Hier komt de selectieve politieke vertaling te voorschijn. Het AIVD-jaarverslag noemt — in dezelfde paragraaf, vergelijkbare lengte — een tiental personen in Nederland dat te verbinden is aan een Europees politiek netwerk gericht op fondsenwerving en lobby voor Hamas, en signaleert dat dit netwerk betrokken is bij bredere organisaties die demonstraties organiseren namens een groter deel van de Palestijnse gemeenschap (AIVD, 2026). Het verslag voegt expliciet toe dat deze demonstraties in 2025 niet hebben geleid tot gewelddadige incidenten (AIVD, 2026).

Op deze tien personen volgde, juist binnen weken, een keten van politieke handelingen: JA21-raadslid Italiaander stelde formele raadsvragen in Amsterdam over de rol van Hamas bij anti-Israel-protest (NIW, 2026), het Nederlands Israëlitisch Weekblad vertaalde de bevinding direct naar de Palestijnse Gemeenschap in Nederland (PGNL) als belichaamde organisatie (NIW, 2026), en in Britse parallel volgden fast-tracked wetgeving en oproepen tot demoverboden (ITV News, 2026). Op de honderden accelerationisten en zeventig 764-jongeren volgde geen vergelijkbare keten — geen Kamervragen waarin politieke partijen worden gekoppeld aan deze netwerken zoals Hamas aan PGNL werd gekoppeld, geen fast-tracked wetgeving over rechts-terreurfinanciering, geen oproepen om Defend-demonstraties te verbieden, geen extra miljoenen voor bescherming van moskeeën in dezelfde periode dat synagogen wel gericht miljoenen kregen.

De bevinding van de AIVD is dus niet ongelijk; de politieke vertaling is dat wel. Een tiental geweldloos werkzame lobbyisten leidt tot wetsvoorstellen en demoverboden; honderden geweldsbereide accelerationisten leiden tot een paragraaf in een jaarverslag.

Wat het patroon ons leert

Zes decennia, vier landen, vier verschillende namen — Combat 18, NSU, Atomwaffen, 764/COM — en hetzelfde structurele patroon dat zich in elk decennium voordoet. Door alle vier loopt David Myatt als spoor: van Column 88 in de jaren zeventig, naar Combat 18 en de National Socialist Movement in de jaren negentig, naar het O9A-corpus dat via Sutter en Martinet Press de Atomwaffen-cultuur vormde, naar het 764-netwerk waarvan de visuele en operationele esthetiek vandaag direct teruggaat op datzelfde corpus. De ideologische infrastructuur (Mason's Siege, Myatts Practical Guide to Aryan Revolution en Anton Long-corpus, Sutter's publicaties) blijft circuleren ongeacht arrestatiegolven. De informanten-structuren leveren operationele waarde op voor diensten en houden tegelijk de netwerken in stand die ze observeren. De aandacht van politici en media wordt selectief getrokken naar dreigingen die politiek bruikbaar zijn voor uitbreiding van bevoegdheden en inperking van protest, niet noodzakelijk naar dreigingen die kwantitatief het ernstigst zijn. En elke nieuwe generatie ziet voorgaande generatie ontmanteld worden, leert van de organisatorische lessen, en verschijnt jonger en sneller geradicaliseerd dan de vorige (AIVD, 2026; Van Buuren, 2025).

Drie observaties volgen hieruit. Ten eerste: de AIVD documenteert in 2026 in essentie wat het BfV in 2011 had moeten kunnen documenteren en wat MI5 in 1997 al wist. De diensten zijn niet blind voor het patroon. De vraag is wat er met die kennis gedaan wordt buiten de jaarverslagen om. Ten tweede: de informanten-paradox die Combat 18, NSU en Sutter verbindt is geen incident maar een structurele eigenschap van hoe staatsdiensten met rechts-extremistische netwerken omgaan. Het inzetten van informanten verplicht diensten tot het in stand houden van de ideologische infrastructuur waarbinnen die informanten kunnen functioneren. Ten derde: de selectieve politieke vertaling van veiligheidsbevindingen — waarbij rechts-extremistisch geweldspotentieel kwantitatief minder politieke aandacht krijgt dan numeriek kleinere maar politiek bruikbaardere dreigingen — is geen recente ontwikkeling maar de norm sinds ten minste de jaren negentig.

De Nederlandse situatie van 2026 is daarmee historisch niet uitzonderlijk; ze is consistent met een patroon waarvan de operationele logica zes decennia oud is. Voor onderzoeksjournalistiek en OSINT-werk volgt hier een productieve onderzoeksrichting uit. De vraag is namelijk niet of de huidige autoriteiten weten wat er aan de rechterflank gebeurt — ze weten het, en hun eigen documentatie kan worden geciteerd. De vraag is waarom de politieke vertaling van die documentatie consequent in dezelfde richting filtert, welke actoren bij die filtering belang hebben, en welk patroon de filterstructuur over langere tijd zichtbaar maakt. Column 88 in 1970-1983, Combat 18 in 1992-1998, NSU in 1998-2011, Sutter-Atomwaffen-O9A in 2003-2021, 764/COM en Defend NL in 2021-heden — deze cases vormen samen één verhaal over een continuïteit van toleratie waar de namen veranderen maar het patroon niet.

Referenties